Spostrzeganie a tło lub otoczenie bodźca • Psychoterapia - Poznań, Warszawa, Kraków, Lublin, Wrocław

0

Spostrzeganie a tło lub otoczenie bodźca

Prawdopodobnie każdy miał okazję się przekonać, jak różnie jawi się przedmiot lub wydarzenie, gdy pojawia się w różnym otoczeniu. Jest to spowodowane faktem, że nie postrzegamy przedmiotów jako wyizolowanych elementów. Z powodu naszej wrodzonej tendencji do widzenia rzeczy w zorganizowanych całościach zawsze wizualizujemy je w kontekście lub otoczeniu. Ten całościowy kontekst lub tło, w którym pojawiają się bodźce, wpływa na naszą percepcję tych bodźców.

Popularny obrazek z rybakiem (ryc. 15) jest wykorzystywany w wielu psychologicznych książkach do zilustrowania wpływu kontekstu na percepcję wielkości. Zauważcie, że ryba jawi się jako względnie większa w stosunku do człowieka i mniejsza w stosunku do ręki.

Kiedy stoisz na stacji kolejowej, a pociąg rusza, nie ma w twoim umyśle żadnej wątpliwości co do tego, że wciąż stoisz, podczas gdy pociąg się porusza. Jednakże, gdy siedzisz w przedziale, patrząc przez okno na pociąg na sąsiednich torach, wydaje się tobie, że twój pociąg porusza się, gdy tymczasem to ten drugi odjeżdża ze stacji. Twój błędny sąd bierze się z nieznajomości ramy odniesienia, kiedy siedzisz w pociągu, w porównaniu z sytuacją, kiedy stałeś na dworcowym peronie.

Ocenianie wielkości przedmiotów w odniesieniu do ich tła prowadzi nas do popełniania wielu niespodziewanych błędów. Spójrz na przykład na rysunek stołu na rycinie 16. Czy sądzisz, że możesz umieścić małą monetę w obszarze blatu stołu, nie dotyka- jąc jego krawędzi? Spróbuj i zobacz, w jakim stopniu całościowe otoczenie wpłynęło na trafność twojej percepcji.

Zaobserwowano, że w niektórych sytuacjach otoczenie lub tło bodźca nie jest dokładnie określone. W takich przypadkach doświadczamy zjawiska „przełączenia” percepcji. Najlepiej oddaje to psychologiczne określenie – stosunek figura-tło. Spójrz na rycinę 17. Najpierw jesteś skłonny zobaczyć czarny kielich na białym tle. Spójrz znowu i zwróć uwagę na wynik twoich obserwacji.

Na rycinie 18 mamy to, co znane jest jako krzyż Kohlera. Na pierwszy rzut oka widzisz czarny krzyż i białe tło. Po wpatrywaniu się przez chwilę ujrzysz biały krzyż na czarnym tle. Jeśli będziesz kontynuował wpatrywanie się w figurę, możesz sprawdzić, jak często pojawia się „przełączenie” tego, co jest figurą, w tło i na odwrót. Równie popularną ilustracją stosunku figura-tło jest rycina 19, która przedstawia „odwracalne schody”. Widzisz schody z góry czy z dołu?

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>